Urokliwe Greiz

Pomiędzy brzegiem Białej Elstery a budynkiem cieplarni „rośnie” zegar. Okrągłą rabatę obsadzono kwiatami, które formują tarczę z cyframi, po której krążą dwie wskazówki. Ten zegar naprawdę tyka, mechanizm ukryty jest pod ziemią. Jednak lepiej nie traćmy zbyt wiele czasu na obserwowanie jego wskazówek. Kwiatowy zegar z 1954 roku to bowiem tylko jedna z wielu atrakcji Parku Książęcego w Greizu. Unikalny drzewostan, wspaniałe osie widokowe i objęte ochroną zabytków miejsca, takie jak Aleja Westchnień (Seufzerallee) – jedna z najstarszych alei lipowych w Niemczech – sprawiają, że ten rozległy kompleks w mieście Greiz w południowo-wschodniej Turyngii zostaje na długo w pamięci.

Pałac Letni i Ogród Rozkoszy

Park narodził się około 1650 roku z niewielkiego przykuchennego ogródka należącego do władców dawnej jednostki administracyjnej Obergreiz. Z czasem zmienił się w tzw. ogród rozkoszy (Lustgarten), kiedy Henryk XI od 1743 roku zaczął przekształcać go zgodnie z barokową sztuką ogrodnictwa. Budowę Pałacu Letniego ukończono około 1769 roku. Pałac zaliczany jest do najwcześniejszych budowli klasycystycznych w środkowych Niemczech i mieści dziś Państwowe Zbiory Książek i Miedziorytów w Greizu. Jednak W 1799 roku doszło tu do dramatu: Biała Elstera wystąpiła z brzegów i całkowicie zniszczyła park. Po tej katastrofie (a było ich tu kilka, ostatnia wielka powódź miała miejsce w 2013 roku) rozpoczęto stopniowe przekształcanie terenu w park krajobrazowy w stylu angielskim.

Pałac Letni w Greizu, ©Marcus Glahn, Schatzkammer Thüringen

W 1872 roku do współpracy zaproszono Carla Eduarda Petzolda, znanego dyrektora ogrodów z Mużakowa. Jego wizje wcielił w życie Rudolph Reinecken, wzbogacając je o własne pomysły. Zdecydował się on na bardziej kameralny podział przestrzeni oraz większą różnorodność botaniczną gatunków, barw i kształtów liści. Stworzył założenie, które po mistrzowsku włącza krajobraz okolicznych wzgórz i dzięki doskonale rozmieszczonym akcentom w fascynujący sposób prowadzi przez park spacerowiczów i spacerowiczki.

Park jako rezerwat przyrody

Do najpiękniejszych punktów widokowych należy widok na Biały Krzyż, postawiony tu przez Henryka XX dla jego zmarłej żony Zofii. Krzyż wznosi się ku niebu na skale Hirschstein (375 m n.p.m.) i stanowi domknięcie najdłuższej osi widokowej oraz północną granicę parku. Inne atrakcje parku to: pinetum z unikalnymi drzewami iglastymi, takimi jak metasekwoja chińska, świerk wężowy, cyprysik nutkajski w odmianie płaczącej czy jodła szlachetna, oraz duże jezioro parkowe o naturalnie uformowanej linii brzegowej, która tworzy ciekawy kształt.

Część parku oddalona od pałacu jest obecnie rezerwatem przyrody. Mieszka w nim niezwykły gatunek motyla: modraszek nausitous składa jaja w kwiatach krwiściągu lekarskiego. Jesienią gąsienice motyla spadają na ziemię. Tam znajdują je mrówki, zaciągają do swoich gniazd w ziemi i opiekują się nimi. W parku rosną także rzadkie dzikie storczyki, jak np. kukułka szerokolistna. Jej tutejsza populacja należy do największych w okolicy. Dzięki tym mieszkańcom park w Greizu to nie tylko arcydzieło sztuki ogrodowej, ale też fascynująca, odrębna biosfera.

Zdjęcie tytułowe: Sommerpalais in Greiz ©Jens Hauspurg, Thüringer Tourismus GmbH